Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna:

• he wāhanga ōna aronga me ōna āheinga nō tōna tuakiri
• nā tana hononga ki ngā tāngata me ngā wāhi e rongo ai ia i te pai me te haumaru
• ko ngā hononga e āwhina ana i te ahunga o tōna tuakiri
• e rerekē ana ngā ahurea me ngā āhuatanga noho o tēnā tangata, o tēnā tangata.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

• ki te tūtohu i ana tino mahi, tino aronga, tino mea hoki (hei tauira, he kēmu, he pukapuka, he kai, he kararehe, he taonga tākaro, he kori tinana)
• ki te tūtohu i ngā mahi pai ki a ia, i ana āheinga rānei
• ki te kōrero mō ngā hua ka puta i ngā tāngata e tautoko ana i a ia ki te ako mōna, ki te rongo hoki i te noho huānga (hei tauira, Mehemea kāore au i te mōhio ki ngā mahi, ka tautoko taku kaiako i a au)
• ki te kite i ngā ahurea rerekē me ngā tikanga rerekē o ngā tāngata i tōna whānau, i tōna hapori, i tōna kura hoki ina tautokona ia (hei tauira, Ka kai taku hoa i ngā kai rerekē i tōna kāinga, tēnā i a au ki tāku).

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna:

• ko te ahurea me ngā tikanga e āwhina ana i te ahunga o tōna tuakiri
• ka whakaaweawe ngā āhuatanga huakiri me ngā wheako i tōna tuakiri
• ka tipu, ka rerekē hoki te tuakiri i roto i ngā tau
• nā tana noho hei wāhanga nō tētahi rōpū e rongo ai ia i te whakahīhī me te tautoko
• e rerekē ana ngā ahurea me ngā āhuatanga noho o tēnā tangata, o tēnā tangata
• ka hono ōna piropiro ki tōna tuakiri me tana noho huānga.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

• ki te kōrero mō ngā tikanga (hei tauira, I tōku whare, ka karakia mātou i mua i te kai)
• ki te whakaahua i tōna huakiri (hei tauira, E ai ki tōku pāpā, he ngutu pī ahau nā te mea ka kōrero au i ngā wā katoa. He pai ki a au te kōrero)
• ki te huritao mō te tuakiri e whanake ana ina tautokona ia (hei tauira, I ngā wā o mua, i te konekone ahau, engari ināianei e pai ana au ki te mahi tahi)
• ki te kōrero mō tētahi o ana rōpū (hei tauira, Ka whakahīhī au ki te mau i ōku kākahu kapa haka)
• ki te kite i ngā ahurea rerekē me ngā tikanga rerekē o ngā tāngata i tōna whānau, i tōna hapori, i tōna kura hoki ina tautokona ia (hei tauira, He tino roa ngā makawe o taku hoa. I mea mai ia ka tapahia ōna makawe ki tētahi hui i a ia e pakeke ake ana)
• ki te kōrero mō te ara e hono ai ngā kare ā-roto me te tuakiri ina tautokona ia (hei tauira, I a au ka āwhina i a Kui rāua ko Koro, ka whakahīhī ahau hei mokopuna mā rāua).

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna:

• ka tipu, ka rerekē hoki te tuakiri i roto i ngā tau
• ko ngā uara pērā i te manaakitanga me te aroha e ārahi ana i te ahunga o ngā hononga ki tangata kē
• e rerekē ana ngā ahurea me ngā āhuatanga noho o tēnā tangata, o tēnā tangata
• ka whanake te māia whaiaro nā tana whakamārama i tōna whakahīhī ki a ia anō.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

• ki te huritao mō tōna tuakiri e whanake ana (hei tauira, I ngā wā o mua, i āmaimai ahau ki te tū i mua i te marea kōrero ai, engari ināianei ka tū au ki te tuku i taku mihi ki te hui ā-kura)
• ki te whakaatu i ngā ara e whai hononga ai ia ki tangata kē i roto i te whakatinanatanga o ngā uara māori pērā i te manaakitanga, te kaitiakitanga, te whanaungatanga me te aroha (hei tauira, te āta whakarongo, te tiaki i ngā wāhi noho tahi, te tākaro ngātahi)
• ki te kite i te kanorau ahurea (hei tauira, Ka whakanuia a Ramadan e taku hoa, he kaupapa whakahirahira ki a au hoki)
• ki te whakapuaki i tōna whakahīhī ki ngā taonga tuku iho (hei tauira, E whakahīhī ana ahau ki te tū hei Māori, hei Hāmoa hoki, ā, ka kōrero mātou i ngā reo e rua i te kāinga).

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki ngā wāhanga matua o te tinana 
• ka āwhina te kai, te moe me te neke i tōna tinana kia tipu, kia ora hoki 
• ka tipu, ka panoni hoki tōna tinana i roto i ngā tau
• e hono ana ngā piropiro, pērā i te hiamoe, te hiakai me te kārangirangi, ki ngā matea o te tinana.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakaingoa, ki te tohu rānei ki ngā wāhanga matua o te tinana (hei tauira, ngā tukemata, ngā pona, ngā kawititanga o te ringa, ngā whatīanga raparapa)
• ki te kōrero mō ngā āhua e āwhina ai i a ia kia rongo i te ora me te kaha (hei tauira, Ka āwhina mai te huarākau i ahau kia rongo i te kī o taku puku, kia whai ngao hoki)
• ki te aro ki tōna tinana e tipu ana, e panoni ana hoki (hei tauira, Kei te tāroaroa haere ahau) 
• ki te aro ki te hononga o ngā piropiro pērā i te hiakai, te hiamoe, te ngao rānei ki ngā hiahia o tōna tinana. 

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ka tipu, ka panoni hoki tōna tinana i a ia e pakeke ake ana
• ka whakaaweawe ngā kōwhiringa rerekē mō te kai me te āhua o te noho i ngā āhua ka rangona e te tinana me ngā kare ā-roto
• ka kitea ngā karere mō te kai me te tinana i ia rā, ā, ka whakaaweawe pea aua karere i ōna whakaaro.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakaahua i ngā āhua o tōna tinana e tipu ana, e panoni ana hoki (hei tauira, Kei te kōwiriwiri tētahi o aku niho, ā, kei te puta mai ētahi niho hou)  
• ki te whakamārama i ngā whakaawenga o ngā kōwhiringa rerekē mō te kai me ngā āhua o te noho ki ōna piropiro (hei tauira, Ka hiamoe ahau ki te kore au e kai parakuihi) 
• ki ngā karere mō te kai me te tinana i ngā horopaki o ia rā (hei tauira, ngā whakatairanga, te pouaka whakaata, ngā pouaka kai — E ai ki te pouaka whakaata, ka whakapakari te huapata i a koe).  

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ka hiahia te tinana i ngā mea rerekē (pērā i te kai, te whakatā, me te kori) e tipu ai, e ora tonu ai hoki
• e hono ana te kai, te neke me ngā kare ā-roto
• ka whakaaweawe te whānau me te ahurea i te āhua o tā te tangata kai, me tana tiaki i a ia anō 
• he karere whai hua, he karere koretake hoki mō te kai me te tinana 
• e rerekē ana ngā tinana katoa, ngā ritenga katoa, me ngā kōwhiringa katoa, ā, me whakaute te katoa.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te tautohu i ngā hiahia o tōna tinana kia tipu, kia ora hoki, ā, ki te tīmata ki te whakaahua i ngā rerekētanga o aua hiahia ki tēnā tangata, ki tēnā tangata (hei tauira, Me whai rongoā ētahi tāngata hei āwhina i te tinana) 
• ki te whakaahua i te whakaawenga o te kai, te neke me te whakatā ki tōna ngao, ki ōna piropiro, ki tōna waiora hoki (hei tauira, Ka pakari taku tinana nā te kauhoe) 
• ki te tuku tauira mō ngā whakaawenga o te whānau, te ahurea me te hapori ki ngā āhua o te kai, te whakatā me te tiaki o te tangata i tōna tinana (hei tauira, Kāore mātou e kai mīti i tō mātou whānau)
• ki te mārama, ki te huritao hoki ki ngā karere mō te kai me te ata tinana i te arapāho, i ngā kōrero o ia rā rānei (hei tauira, E ai ki tērā whakatairanga, ka tere ake koe mehemea ka kai koe i tēnei huapata, engari, ki ōku whakaaro, he whakawai noa iho tērā e hoko ai te tangata i taua huapata) 
• ki te whakaute i ngā rerekētanga o ngā tinana, ngā ritenga kai me ngā kōwhiringa waiora i tōna whānau, i tōna hapori rānei (hei tauira, Kāore au e whakatoi i te tangata nā te mea he rerekē āna kai).

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki ngā mahi māmā e haumaru ai ia 
• ki te reo māmā hei whakamārama atu i ngā mahi e haumaru ai ia, e haumaru hoki ai ētahi atu
• he pae whaiaro motuhake tō tēnā, tō tēnā, ā, e tika ana kia whakautehia. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki ngā mahi māmā e haumaru ai tana noho i ngā horopaki o ia rā, pērā i:
  • te kōrero ki tētahi pakeke whakawhirinaki ina puta mai he āmaimai, he mōrearea rānei
  • te whai i ngā ture haumaru o ngā papa tākaro, o ngā akomanga hoki 
  • te mōhio ki ngā tukanga haumaru (hei tauira, te ahi, te rūwhenua)
  • te whakamau i te tātua 
• ki te whakamahi i te reo māmā ki te whakamārama atu i ngā whanonga me ngā kōwhiringa haumaru (hei tauira, Me titiro ki ngā taha e rua i mua i tō whakawhitinga i te rori)
• ki te tīmata ki te whai māramatanga ki ngā paenga hiahia whaiaro, ki te whakaute hoki i ngā paenga hiahia whaiaro (hei tauira, I kōrero mai ia ‘kāti’, nā reira i kāti aku mahi). 

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki te hirahira o te āta mahi i a ia ka rongo i te mōrearea i tētahi mea 
• ka whai pānga ōna kōwhiringa ki ngā kare ā-roto o tangata kē, ki te haumaru hoki o ētahi atu 
• ki te āhua o te whanonga haumaru me te whanonga mākoha, ā, ki te hirahira o āna mahi 
• he tohu pea tana rongo i te māharahara, i te matawaenga rānei nō te mōrearea pea o tētahi mea 
• ki te rongo ia i te mōrearea, he mea nui kia kōrero atu ki tētahi tangata whakawhirinaki, kia mahi rānei i tētahi mahi e noho haumaru tonu ai ia. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te tautohu i ngā mea e mōrearea ana pea i ngā horopaki taunga (hei tauira, E hūkokikoki ana te āhua o tērā peka rākau, me kaua tātou e piki ki reira) 
• ki te kite i ngā pānga o ōna kōwhiringa ki te haumaru me ngā kare ā-roto o tangata kē (hei tauira, Mehemea ka oma ahau ki roto, ka tūtuki pea ahau ki tētahi atu, ā, ka whara ia)
• ki te āta kōwhiri i ngā mahi e haumaru ai ia, e tiaki hoki ai i ētahi atu (hei tauira, I tika taku whakamahinga i te kutikuti, arā, i hoatu au i te kakau ki a ia)
• ki te kite i te hononga i waenga i ōna kare ā-roto (pērā i te mataku, te mauri rere, te māharahara) me ngā whakataunga haumaru
• ki te urupare ki tana rongo i te mōrearea (hei tauira, I kōrero au ki tōku kaiako nā te mea i te rongo au i te mōrearea). 

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ka tautoko tana rongo i te haumaru i tōna waiora, ā, ka āwhina hoki i a ia ki te ako, ki te whai hononga pai hoki ki tangata kē
• e whai hua ai ngā wāhi noho ngātahi, me whakaute, me kauawhi, me tiaki hoki tētahi i tētahi 
• ka āwhina te mākoha me te whakaute i te katoa kia rongo i te haumaru
• he mea nui kia kōrerohia ngā mea pai ki a ia, kia whakaute hoki i aua momo kōrero nō tangata kē 
• hei aha māna ngā kōrero, ngā mahi rānei e tōkeke-kore ana, e mōrearea ana rānei. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ko tana rongo i te haumaru o te tinana me ngā kare ā-roto e āwhina ana i a ia ki te ako, ki te tākaro, ki te hono hoki ki tangata kē i runga i te māia (hei tauira, Ki te mōhio ahau, kāore tētahi e kata mai ki aku hapa, ka kaha ake taku whakatū i tōku ringa) 
• ki te hiki i te haepapa ki te mahi tahi e haumaru ai, e kauawhi ai hoki ngā wāhi (hei tauira, Ki te rongo au i te whakaweti, ka kōrero au ki ngā tāngata whakaweti, nā te mea kāore i te pai tērā mahi) 
• ki te whakaatu i te mākoha mā roto mai i ana mahi, i ana kupu, i tana reo ā-tinana hoki (hei tauira, Ka whakarongo ahau ki te tangata e kōrero ana, ā, kāore au e aruaru)
• ki te whakamārama i ōna paenga hiahia whaiaro, ki te mārama hoki i ngā paenga hiahia whaiaro o tangata kē (hei tauira, I whakamōhio atu au, kāore au mō te tākaro, ā, i whakarongo mai)
• ki te kōrero mō ngā kōrero me ngā mahi e rongo ai ia i te tōkeke-kore, i te mōrearea rānei (hei tauira, Ka rongo au i te tōkeke-kore i a tētahi atu e aruaru ana i te rārangi. Kāore au e pai ki tā ngā tama whakakore mai i taku tākaro nā te mea he kōtiro ahau).

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• pērā i te katoa, he rerekē ngā piropiro, ngā mea pai, ngā mea kāore i te pai, me ngā āheinga. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ​​​​ki ngā piropiro māori, ā, ki te tīmata ki te hono i aua piropiro ki ngā horopaki (hei tauira, te harikoa i a ia e tākaro ana, te pōuri i a ia e mamae ana) 
• ki te whakaingoa i ngā mea pai, i ngā mea kāore i te pai, i ngā āheinga hoki (hei tauira, E pai ana au ki te ...)  
• ki te whakaatu i te mauri tau i roto i ngā mahi o ia rā e taunga ana me ngā hononga e tautoko ana i tōna noho whaiaro.

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna: 

• e māori ana te urupare i ngā piropiro. 
   

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakamahi i te reo ki te whakaahua i ōna piropiro me ōna urupare ki aua piropiro (hei tauira, I te riri ahau, nā reira i hāparangi ahau)  
• ki te tīmata ki te huritao ki ngā āhua e āwhina ana i a ia ki te rongo i te mauri tau, i te tautoko rānei, ina tautokona ia.  

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ka whakaaweawe tana tirohanga ki a ia anō i ōna piropiro mōna
• ka pai, ka kino rānei ngā hua o ōna whakaaro me āna mahi ki tangata kē. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te urupare tika i ngā horopaki pāpori rerekē (hei tauira, kia ngū ake te reo, kia tau ake rānei te tinana i tētahi horopaki ōkawa pērā i te karakia, i te whaikōrero rānei) 
• ki te kite i ngā tohu kare ā-roto nō tangata kē (hei tauira, mēnā ka kite i tētahi atu e hōhā haere ana, e pōuri haere ana rānei, ka kāti te whakatoi, te tākaro rānei).

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• ka tipu ngā hononga hoa i a ia ka whakarongo, ka toha, ka tautoko hoki i tētahi atu. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whai wāhi atu ki ngā mahi ā-rōpū, ā, ka whanake haere te motuhaketanga 
• ki te tīmata ki te whakarongo i tētahi atu e kōrero ana, ki te aro atu hoki i ērā atu whakaaro 
• ki te tīmata ki te whakatipu i ngā hononga māmā, i ngā hononga pai ki ngā aropā. 

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna: 

• he rerekē ngā piropiro me ngā hiahia o ngā tāngata katoa, ā, ka āwhina te whakaute me ngā kupu mākoha i ngā mahi whakatau raru.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te āhua tika o te reo ki te tono āwhina, ki te whakatau rānei i ngā raru iti  
• ki te whakaatu i te tautiaki me te whakaute ki ngā piropiro o ngā aropā  
• ki te tīmata ki te mahi tahi, ki te tuku hoki i ngā mahi kua āta whakaritea. 

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ka whakatipu ngā hononga hoa mā roto mai i te tautiaki, ngā urupare mākoha, me ngā whakawhitinga whakaute, inarā e pōuri ana, e noho rāwaho ana rānei ētahi atu.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• i te tuku i te reo pōwhiri ki ētahi atu ki te hono ki te tākaro, ki te ako tahi rānei 
• ki te urupare i runga i te ngākau aroha ki ētahi atu e mamae ana, e noho rāwaho ana rānei  
• ki te whakamahi i tētahi kohinga rautaki e whanake haere ana hei whakatau i ngā raru māmā (hei tauira, e whakamahi ana i ngā kupu mauri tau) 
• ki te whai i ngā ritenga i ngā horopaki o te akomanga me te papa tākaro (hei tauira, kia whai wā te katoa). 

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• he rerekē pea te āhua o ngā wāhi i runga i te āhua o ngā tāngata me ngā mahi i reira rā i taua wā  
• ka puta pea ngā kare ā-roto rerekē i ngā mahi rerekē.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakapuaki i ōna piropiro mō ngā wāhi pai, mō ngā wāhi kāore rānei i te pai 
• ki te whakahāngai i te mahi ki tōna hua kare ā-roto (hei tauira, te āmaimai i ngā mahi hou, te hiamo i ngā tino mahi).  

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ka whakaaweawe ngā wāhi me ngā mahi ki ōna piropiro  
• ka rerekē pea ngā piropiro o tangata kē i te horopaki ōrite  
• ko ngā mahi tautiaki, pērā i te tohatoha me te āwhina, ētahi ara ki te whakaatu i te ngākau aroha. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakaahua i ngā piropiro ka puta i ngā wāhi me ngā mahi 
• ki te kite i ngā piropiro rerekē o tangata kē (hei tauira, Kei te mataku ia, engari kāore au i te mataku) 
• ki te whakaatu i te ngākau aroha mā roto mai i ngā mahi pērā i te tohatoha, te āhuru me te āwhina (hei tauira, e pōuri ana tētahi, kua ngaro rānei tētahi hū i a ia, ā, ka hia āwhina ia ki te rapu i te hū). 

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna: 

• he rerekē ngā ingoa mō ngā kare ā-roto 
• he rerekē ngā ture i ngā wāhi rerekē mō ngā whanonga whakaute  
• ka whakaatu ngā tāngata kē i ngā piropiro mā roto mai i ngā tohu kare ā-roto.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te urupare tika i ngā horopaki pāpori rerekē (hei tauira, kia ngū ake te reo, kia tau ake rānei te tinana i tētahi horopaki ōkawa pērā i te karakia, i te whaikōrero rānei) 
• ki te kite i ngā tohu kare ā-roto nō tangata kē (hei tauira, mēnā ka kite i tētahi atu e hōhā haere ana, e pōuri haere ana rānei, ka kāti te whakatoi, te tākaro rānei).

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki ngā nekehanga nui o tōna tinana hei hāpai i tana tākaro, i tana nekeneke, me tana whai wāhi ki ngā mahi a ētahi atu  
• ka hāpai ōna matimati me ōna ringaringa i te mahi i ngā mahi matatini, ka mutu, mā te whakaū, ka māmā ake ēnei pūkenga 
• ki ngā rautaki haumaru o te kuhu me te puta i te hōpua kauhoe me te nekeneke i te wai 
• ki te wāhi ki ngā wāhanga rerekē o te tinana i ngā mahi nekeneke (hei tauira, ngā ringaringa ka hāpai i te tauritenga, me ngā waewae ka hāpai i te pekepeke). 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te piki i ngā taputapu o te papa tākaro, me te peke ki raro i ētahi arapiki torutoru 
• ki te kutikuti i tētahi rārangi  
• ki te whakaatu i ngā ara haumaru ki te kuhu me te puta i te hōpua kauhoe (hei tauira, te whakamahi i te arawhata ki te kuhu me te puta i te hōpua, te noho rānei ki te taha o te hōpua wai, ka hauwhā ai te huri i a ia e heke ana ki roto i te wai) 
• ki te hīkoi, ki te pōhutu, ki te tū, ki te kuhu me te tū anō, ki te rumaki i tana kanohi ki te wai, ka kuku ai i tana hā, me te pupuhi i ngā mirumiru i raro i te wai 
• ki te tīmata ki te whakaatu i ngā mahi e whai wāhi ai ngā wāhanga e rua, e maha ake ana rānei i te rua o te tinana (hei tauira, te reretahi o ngā ringaringa me ngā waewae, te eke paihikara, me te eke papawīra).

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki ngā nekehanga nui o tōna tinana hei hāpai i tana tākaro, i tana nekeneke, me tana whai wāhi ki ngā mahi a ētahi atu 
• ka hāpai ōna matimati me ōna ringaringa i te mahi i ngā mahi matatini, ka mutu, mā te whakaū, ka māmā ake ēnei pūkenga 
• ki te tīmata me te aukati i ngā nekehanga, me te panoni i te ahunga, i te tere rānei o te haere ina kōwhiria kia pērā 
• ki ngā pōito (hei tauira, ngā kihu parāoa whakamānu, ngā poroporo hau, ngā papa arowhaki hei āwhina i a ia ki te mānu i te wai) 
• ki te whakaū i ngā pūkenga nekeneke e pakari ake ai aua pūkenga, e māia ake ai hoki te whai wāhi atu. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te piki, ki te reti, ki te tārere, me te kanikani 
• ki te taurite i tētahi waewae mō te wā poto 
• ki te hītoko i tētahi waewae, ka whakawhitia ai ki tētahi atu 
• ki te piupiu i te taura piu 
• ki te whiu, ki te whana, me te hopu i tētahi paoro 
• ki te whētui pepa, ki te hanga mea rānei ki ngā taputapu iti (hei tauira, te whakamahi i te Lego mā ngā ringa e rua e pakari haere ana) 
• ki te mānu i a ia e tīraha ana, e whātoro ana hoki i ōna ringa, me te mānu i a ia e tāpapa ana, e pupuri ana i ōna ringaringa ki tōna tinana 
• kia arowhaki tana whanawhana, ki te whana rānei i a ia e pupuri ana i te taha o te hōpua, i te papa arowhaki rānei 
• ki te tīmata me te kati i tana nekeneke nā runga i te whai kia pērā, i tana aroā ki tōna tinana e tipu haere ana 
• kia rite tonu, kia āta whai hoki te toai i ngā tauira o te neke (hei tauira, te waihanga i tētahi tauira neke māmā, pēnei i te peke, i te huri, i te paki, me te toai i aua nekehanga).

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki ngā nekehanga nui o tōna tinana hei hāpai i tana tākaro, i tana nekeneke, me tana whai wāhi ki ngā mahi a ētahi atu  
• ki ngā pūkenga matua o te kauhoe me te haumarutanga i roto i te wai 
• ki te tika o te whakahaere, o te reretahi, me te taurite i ngā mahi nekeneke.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• kia tere ake, kia reretahi ake hoki te oma 
• ki te hīkoi i runga i tētahi kurupae taurite 
• kia tika ake, kia reretahi ake hoki te whiu, te hopu, me te whana i te paoro 
• ki te mānu, ki te whana, me ngā nekehanga māmā o ngā ringaringa, ina tautokona (hei tauira, te kau kurī, te kau tāwhai rānei e kōkiri ai i te wai) 
• ki te whakamahi i ngā taputapu o te papa tākaro, pēnei i ngā anga tūpiki me ngā tūtakarau 
• ki te eke kutarere i runga i te māia 
• ki te whai wāhi ki ngā mahi ā-tīma e māmā ana.

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• me aro ki tangata kē me tana taiao e haumaru ai te nekehanga 
• me panoni i tana ahunga, i tana tere, i tana āhua rānei hei karo i ngā tāngata, hei urupare rānei ki ngā tohutohu  
• ki te heipūtanga o te nekehanga i ngā wāhi e whakamahia ngātahitia ana, ā, me tūpato, me tūoho hoki 
• ki te āwhina o roto i tana mātakitaki i ngā mahi a ētahi atu kia haumaru ai, kia ngātahi ai hoki te nekehanga. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakahāngai i tana neke nā runga i ngā āhuatanga e puta ana huri noa i a ia (hei tauira, te tū, me te whakarerekē i te tere, i te ahunga rānei) 
• ki te urupare ki tā ētahi atu tāngata nekeneke mā te whakawātea i te wāhi ki a rātou, mā te whakarerekē rānei i te ara e whāia ana e ia 
• kia haumaru te nekehanga i ngā mahi ā-rōpū nā runga i te āwhina a te kaiako (hei tauira, te wā o te kanikani, o te neke rānei ina tangi mai he puoro, me te whakahāngai i ngā ringaringa, i ngā tāwhai rānei kia kore ai e pā ki tētahi atu tangata) 
• kia tīmataria tana matapae i ngā panonitanga ki te taiao (hei tauira, ngā taupā, tā ētahi atu mokopuna nekeneke i tana taha). 

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki te hihira i te wāhi kei reira ētahi atu me ā rātou mahi e tika ai tana neke i ō rātou taha 
• he kōwhiringa te haumaru me te ngātahi o te neke 
• mā te aroā mokowā, ka māmā ake tana karo i ngā tukinga, tana mahi hoki i te taha o ētahi atu i te wā o te nekeneke 
• ko te nekehanga whakaute, ko te whai wāhitanga o te hohoko o te mahi me te whakamahi ngātahi i ngā wāhi.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te kōwhiri i ngā nekehanga i runga i te tūoho ki ngā tāngata kei ōna taha (hei tauira, te whakahāngai i tana ara me te mokowā) 
• ki te whai i ngā tohutohu kia ngātahi ai te nekeneke, kia kore ai hoki e whakapōrearea i tā ētahi atu nekeneke 
• ki te whakaatu i ngā rautaki mokowā māmā, pēnei i te tatari, i te whakapōturi i te haere, i te panoni rānei i te ahunga 
• ki te whai whakaaro ki ētahi atu mēnā e whakamahi ngātahi ana i ngā taputapu, mēnā rānei e whakamahi ngātahi ana i tētahi wāhi i ngā mahi ā-tinana.

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki te āwhina o roto i te whakahāngai i tana neke kia haumaru tonu, kia whai hua hoki te whai wāhi ki ngā mahi ngātahi 
• kia tūoho ki ngā mahi nekeneke hei āwhina i a ia kia pai ake ngā kōwhiringa i ngā kēmu me ngā mahi 
• ki te āwhina o roto i ngā rautaki, pēnei i te tū, i te whakahoro, i te panoni rānei i te ahunga, kia reretahi tonu ki te taha o ētahi atu.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakahāngai i tana tere, i tana ahunga, i tana tūnga rānei, nā runga i ngā nekehanga o ētahi atu me ngā panonitanga ki te taiao 
• ki te mahi tahi mā te whakahāngai i tana neke hei hāpai i ngā whāinga a te rōpū, me te angitu o te rōpū 
• ki te whakahāngai i ngā rautaki mokowā māmā e ū ai te whai wāhi, e kore ai hoki e tukituki i ngā kēmu. 

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• ko te nekehanga tētahi mahi ka taea i te taha o ētahi atu 
• mā te tāwhai i ngā mahi a ētahi atu e hāpai tana whai wāhi ki ngā mahi a tētahi rōpū 
• he tīwhiri kei roto i te neke me te urupare a ētahi atu tāngata mō te āhua o ō rātou kare ā-roto 
• ki te pānga o ana mahi (hei tauira, te tukituki ki tētahi atu, te tatari, me te āwhina) ki ngā kare ā-roto o ētahi atu i te wā o te nekeneke. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whai wāhi ki ngā wheako nekeneke e ngātahi ana i runga i te ngahau me te mahi tahi 
• ki te tāwhai i ngā nekehanga matua e whakaaturia ana e ētahi atu tāngata i ngā mahi ā-rōpū me ngā mahi takirua (hei tauira, mā te mātakitaki me te tāwhai i ngā mahi māmā i tētahi rotarota, i tētahi waiata ā-ringa rānei) 
• ki tana tūoho ki ngā kare ā-roto o ētahi atu i te wā o te nekeneke (hei tauira, mā te mātakitaki i te whakatahanga, i te mamae, i te harikoa rānei o tētahi atu) 
• ki te whakahāngai i ana mahi kia ngākaupai ai ngā wheako o ētahi atu tāngata (hei tauira, te āta haere, te hohoko o te karawhiu, me te āwhina rānei i tētahi hoa). 

Te Tau 2 

Ka mōhio te mokopuna: 

• mā te hohoko o te karawhiu me te whai wāhitanga o ētahi atu tāngata e ngahau ake ai te nekeneke ngātahi ki te katoa 
• e whakahirahira ana te manaaki me te tōkeke i te wā o te nekeneke i te taha o ētahi atu 
• ka rerekē ngā kare ā-roto o tēnā, o tēnā i ngā mahi nekeneke, ā, e whakahirahira ana te kite i aua kare ā-roto me te urupare ki aua kare ā-roto 
• ka hāpai ana mahi nekeneke (hei tauira, te pōwhiri i te tangata, me te āta tatari) i ngā wheako ngākaupai o te rōpū. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• kia hohoko te karawhiu i ngā mahi nekeneke me ngā kēmu 
• kia whai wāhi ētahi atu mā te pōwhiri i a rātou, mā te whakawātea rānei i te wāhi kia whai wāhi ai rātou 
• ki te manaakitanga nā runga i ana mahi i a ia e nekeneke ana i te taha o ētahi atu (hei tauira, te tuku āwhina, me te whakahau) 
• ki te urupare ki ngā kare ā-roto o ētahi atu mā te whakahāngai i ana whanonga (hei tauira, te āta haere ina pokea tētahi, me te whakanui i tētahi tangata ina horokukū ia).

Te Tau 3 

Ka mōhio te mokopuna: 

• ki te pānga o te āhua o ana nekehanga me ana whanonga ki ngā kare ā-roto o ētahi atu i ngā wā o te mahi tahi 
• mā te haumaru me te whakaute o te neke e rongo ai ētahi atu tāngata i te whai wāhitanga me te hāneanea 
• ka hāpai, ka whakapōrearea rānei ana mahi i te reretau o te rōpū 
• ka tautokona te kauawhitanga i ngā wā o te mahi nekeneke e te ngākau aroha me te tūoho ki ētahi atu tāngata. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• kia haumaru, kia whakaute hoki te nekeneke i ngā mahi ā-rōpū hei hāpai i te hāneaneatanga o ētahi atu (hei tauira, i te wā o te kapa haka, ka kite ia i ētahi e tata rawa ana ki a ia, ka neke ai ia i te wāhi e tū nā ia) 
• ki te tūoho ki te āhua o te pānga o tana nekehanga (hei tauira, te tere, te wāhi me te ngao) ki ētahi atu 
• ki te whakahāngai i ana mahi kia tautokona ai te haumarutanga me te whai wāhitanga o te rōpū (hei tauira, te āta haere, te whakawātea i te wāhi ki ētahi atu, me te tatari ki te wā ki a ia) 
• ki te paku huritao ki te āhua o te hāpaitanga, ki te pāngia rānei o ētahi atu tāngata e ana whanonga me ngā mahi nekeneke e ngātahi ana.

Te Tau 1

Ka mōhio te mokopuna: 

• he piropiro tō te tangata mō te taiao me te waiora o te taiao  
• ka whakaaweawe te taiao i ngā piropiro o te tangata (hei tauira, te mauri tau, te harikoa, te pākiki)  
• ko te tiaki i te taiao tētahi wāhanga nui o te whai wāhitanga ki tētahi hapori 
• ka āwhina, ka tūkino rānei āna mahi i ngā wāhi me ngā kaiao i tōna ao.  

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakapuaki i ōna kare ā-roto i a ia i te taiao, i a ia e pāhekoheko ana rānei ki ngā kararehe, ngā tipu, ngā wāhi rānei 
• ki te whakaatu i te tautiaki me te ngākau aroha mō ngā kaiao me ngā wāhi māori 
• ki te kōrero mō ngā take e hirahira ana te taiao ki a ia, ki tangata kē hoki 
• ki te whai wāhi ki ngā mahi o ia rā hei whakaatu i te tiakitanga i te taiao (hei tauira, te whakapai, te whakatō, te whāomo wai). 

Te Tau 2

Ka mōhio te mokopuna: 

• kei te taiao ngā kaiao me ngā wāhi e pāhekoheko nā ia  
• ka whakaaweawe pea ana mahi ki te waiora o te taiao (hei tauira, te whāngai kararehe, te whakakino tipu, te tiaki i ngā ara wai) 
• he rerekē ngā hononga me ngā haepapa o ngā tāngata ki te taiao 
• ka āwhina ngā mahi tiaki i te taiao i te katoa — ngā tāngata, ngā kararehe, me te taiao.  

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakaahua i ana wheako, i ana pāhekoheko rānei ki te taiao (hei tauira, i roto i te tākaro, te āwhina, te mātakitaki rānei) 
• ki te tautohu i ngā hua i puta i tētahi mahi (hei tauira, Nā te mea i whakawai mātou i ngā tipu, i whanake ake ngā tipu)  
• ki te kite i ngā hua pai, i ngā hua kino rānei o ngā mahi rerekē ki te taiao me ngā kaiao (hei tauira, te kite i te rerekētanga o tētahi āhua o te taiao — me ngā take i rerekē ai) 
• ki te whakamārama i te take ka mahi i ētahi mahi ki te tiaki i te taiao (hei tauira, te hangarua, te whakaiti i te kirihou ka whakamahia, te hīkoi tēnā i te taraiwa).  

Te Tau 3

Ka mōhio te mokopuna: 

• ka whakaatu ngā pūrākau mō te orokohanga (hei tauira, ngā pūrākau, ngā pakiwaitara, ngā kōrero tuku iho o te wāhi) i ngā hononga i waenga i ngā tāngata, te taiao, ngā atua me ngā kaiao  
• ka tautoko ngā pūrākau ki te whakamārama i ngā hononga rau o tēnei ao me ngā haepapa o ngā tāngata ki te ao 
• mehemea ka panoni tētahi wāhanga o te taiao (hei tauira, te parahanga, te tuangahere, te ngarohanga momo), ka whai pānga tērā ki ētahi atu wāhanga 
• he haepapa ngātahi te tiaki i te taiao, ka heke iho i ngā reanga, ā, ka kitea i roto i ngā kōrero ahurea. 

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio: 

• ki te whakaputa, ki te whakamārama rānei i tētahi pūrākau mō te orokohanga, ki te tautohu hoki i ngā hononga i waenga i ngā tāngata me te taiao 
• ki te kite i ngā hononga i waenga i ngā pūrākau me ngā wāhi, ngā tipu me ngā kararehe i tēnei ao (hei tauira, ka tūhura i tētahi pūrākau nō te rohe, ā, ka hono ki tētahi awa, tētahi maunga, tētahi ngahere rānei e tata ana)  
• ki te whakaahua i ngā whakaawenga o tētahi panonitanga i tētahi wāhanga o te taiao ki ētahi atu wāhanga (hei tauira, Mehemea ka topea ngā rākau, ka ngaro ngā kōhanga manu) 
• ki te tohu i ngā mahi hei mahi māna ki te urupare, ki te aukati rānei i ngā panonitanga taiao.