Skip to main content

Te Reo Pākehā - Te Tūātupu 3

E rua ngā kīwai o te kete

<img src="/images/decorative.jpg" alt="" />

Ngā Whenu

Te Toi Mokopuna

Ka pīrangi te mokopuna kia tika tana kōrero Pākehā.

E mōhio ana te whānau ki te hiranga o te matatau o ā rātou tamariki ki te reo Pākehā hei reo ā-ao, hei reo whakawhiti kōrero matua hoki i Aotearoa — he puna kōrero te mokopuna.

Te Whenu

Kia Tika

Ko te whenu o Kia Tika (te tika o te whakamahinga o te reo) tētahi o ngā āhuatanga matua e noho ana hei tūāpapa ako i Te Reo Pākehā. E hāngai ana tēnei ki te tika o te whakamahia o ngā hanganga reo, mā te tō mai i ngā mōhiotanga ki te oro, ki te kupu, ki te wetereo, me te āhua o te tuhi (ngā tikanga tuhi).

Te Mōhiotanga

Te Mōhiotanga Kupu

Ko te mōhiotanga kupu te mārama ki ngā kupu me te āhua o te whakamahia o aua kupu i ngā horopaki tika. I te Tūātupu 1, ka whai wāhi ki tēnei te aroā weteoro ki ngā oro reo Pākehā e rerekē ana i ō te reo Māori. Ka tautoko te mōhio o te mokopuna ki te kupu i tana whakarongo, i tana kōrero, i tana pānui, me tana tuhituhi mā te hāpai i te mokopuna kia tika tana mārama ki ngā whakaaro i te reo Pākehā, kia tika hoki tana whakapuaki i aua whakaaro ki te reo Pākehā.

Te Tūātupu 3

Ka mōhio te mokopuna:  

Te puna kupu

  • ki ngā kupu me te reo e whāiti ana, ki ngā kupu me te reo e hāngai ana hoki ki tētahi kaupapa, ka whakamahia e tētahi rōpū whāiti (hei tauira, ngā ākonga o te pūtaiao)
  • ki ngā kupu huarite, pēnei i ēnei:
    • their, there
    • to, too, two
    • hair, here, hare
  • ki ngā rautaki e kimi māramatanga ai ia i ngā kupu (hei tauira, te whakapae i te horopaki, te wāwāhi i te kupu ki ōna wāhanga).

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

  • ki ngā kupu huhua e whāiti ana ki ngā kaupapa me te tika o taua mōhio; ki te whakamahi tika hoki i aua kupu
  • ki te whakatau i te rerekētanga i waenga i ngā kupu huarite
  • ki te whakamahi i ngā rautaki huhua e whiria ai te tikanga o ngā kupu ka rangona, ka pānuitia hoki
  • ki te wehewehe i ngā kupu e maha ana ngā tikanga (hei tauira, will, bat, park, nail).

Te Mōhiotanga

Te Mōhiotanga Wetereo

E hāngai ana te mōhiotanga wetereo (tae atu ki te tātaikupu me ngā momo kupu) ki te whai māramatanga ki te takoto o te reo Pākehā. Mā tēnei mōhiotanga e mārama ai, e kaha ai hoki te mokopuna ki te whakaputa i ngā whakawhitinga kōrero whai tikanga.

Te Tūātupu 3

Ka mōhio te mokopuna:  

Te tātaikupu

  • ki ngā ture mō te whakamahi kupu (hei tauira, te whakamahinga o te ‘more’, o te ‘less’ rānei i te taha o ngā tūāhua whakatairite, pēnei i te 'better', me te 'worse')
  • ki te whānuitanga o ngā momo rerenga kōrero (hei tauira, ngā reremāmā, ngā rerepūhui, ngā reretuatini)
  • ki ngā rerehāngū (hei tauira, 'The cake was baked by Hēmi', 'Invitations will be sent out tomorrow', 'The homework will be marked by the teacher').

Ngā momo kupu

  • ki ngā tūingoa:
    • ngā tūingoa tōpū (hei tauira, team, family, class, audience)
    • ngā tūingoa tūrehurehu (hei tauira, happiness, courage, love, anger)
    • ngā tūingoa pūhui (hei tauira, toothbrush, mother-in-law, ice cream)
  • ki ngā tūpou:
    • ngā tūpou tūhono (hei tauira, who, whom, which, whose, that)
    • ngā tūpou tautuhi (hei tauira, this, that, these, those)
  • ki ngā tūmahi:
    • ngā tūmahi tautoko (hei tauira, am, is, are, being, had, did)
    • ngā wāmahi (te wā heke, te wā tū, te wā hipa, te wā rūpeke, te wā motukore)
    • ngā tūmahi waiaro, e tohu ana i te putanga pea rānei, i te kaha rānei, i te here rānei (hei tauira, can, could, will, must, may, might, shall, should, ought to)
  • ki ngā tūāhua:
    • ngā tūāhua whakatairite me ngā tūāhua inati
    • ngā tūāhua e tika ana hei whakaahua i ētahi tūingoa whāiti
  • ki ngā tūkē:
    • ngā tūkē āhua (hei tauira, quickly, carefully, loudly)
    • ngā tūkē wā (hei tauira, now, later, soon)
    • ngā tūkē wāhi (hei tauira, here, there, upstairs)
    • ngā tūkē taumata (hei tauira, very, quite, too)
    • ngā tūkē auau (hei tauira, always, usually, often)
    • ngā momo tūkē hei whakatairite (hei tauira, fast, faster, fastest)
    • ngā tūkē e whakaahua ana i ētahi tūmahi whāiti (hei tauira, kia 'quickly', kia 'slowly' rānei te oma; kia 'clearly', kia 'softly', kia 'loudly' te kōrero; kia 'hard', kia 'quickly', kia 'quietly te mahi')
  • ki ngā pūhono:
    • ngā pūhono noa (hei tauira, at, on, in, into, under)
    • ngā pūhono tuatini (hei tauira, according to, out of, due to, because of)
    • ngā kīanga pūhono (hei tauira, on the table, under the bridge, in the morning, by the teacher).

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

  • ki ētahi momo rerenga kōrero, ki te whakamahi tika hoki i ētahi momo rerenga kōrero i ana tuhinga
  • ki te whakamahi tika i ngā tūāhua me ngā tūkē i ngā kōrero ā-waha me ngā tuhinga
  • kia rite tonu te tika o tana whakamahi i te wāmahi i tana tuhinga
  • ki te aroturuki i a ia anō e tika ai te kōrero ā-waha.

Te Mōhiotanga

Te Mōhiotanga Tikanga Tuhi

Ko te mōhiotanga tikanga tuhi, ko te whai māramatanga ki te takoto ā-tuhi o tētahi reo, tae atu ki te mōhio ki te arapū, ki te tuhi ā-ringa, ki te tātaki kupu, me ngā kārawarawa. Ka āwhina tēnei i te mokopuna ki te pānui me te tuhi i te reo kia tika, kia matatau hoki.

Te Tūātupu 3

Ka mōhio te mokopuna:  

Te tātaki kupu

  • ki ngā momo tātakinga kupu e rerekē ana (hei tauira, ngā pū kāore e whakahuatia, ngā tauira o te tātaki e rerekē ana)
  • ki ngā tātakinga kupu e tuatini ake ana (hei tauira, conscious, occasionally, weird)
  • ki ngā kukunga (hei tauira, 'who’s' me te 'whose', te 'we’re' me te 'were', te 'they’re' me te 'their', te 'you’re' me te 'your', te 'it’s' me te 'its').

Ngā kārawarawa

  • ka āwhina te kārawarawa i te aroā
  • ki ngā kārawarawa, tae atu ki te tohuoho, ki te kopirua, ki te tohuwhai, ki te taiapa, me te pakini
  • ki ngā ture kārawarawa (hei tauira, whakamahia te pakini i ngā kukunga e whai ana i te ‘s’ hei tohu i te pānga, whakamahia te piko hei whakawehe i ngā tūemi i tētahi rārangi).

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

  • ki te whai i ngā tikanga me ngā ture o ngā momo tuhi, kia rite tonu ai te mārama o te tuhinga
  • ki te whakamahi i ētahi rautaki whāiti hei tautoko i tana ngana ki te tātaki i ngā kupu kāore i te mōhiotia (hei tauira, ngā nuka whakamahara, te pūmahara ataata)
  • ki te whakamahi tika i ētahi atu tikanga kārawarawa e tuatini ake ana (hei tauira, te kopipiko, te kopirua, te pakini, te tohuwhai, te taiapa, te tohukī).

He rauemi tautoko i Te Reo Pākehā

Ngā kōnae hei kapo

No files available for download.