Skip to main content

Te Reo Pākehā - Te Tūātupu 2

E rua ngā kīwai o te kete

<img src="/images/decorative.jpg" alt="" />

Ngā Whenu

Te Toi Mokopuna

Ka pīrangi te mokopuna kia tika tana kōrero Pākehā.

E mōhio ana te whānau ki te hiranga o te matatau o ā rātou tamariki ki te reo Pākehā hei reo ā-ao, hei reo whakawhiti kōrero matua hoki i Aotearoa — he puna kōrero te mokopuna.

Te Whenu

Kia Tika

Ko te whenu o Kia Tika (te tika o te whakamahinga o te reo) tētahi o ngā āhuatanga matua e noho ana hei tūāpapa ako i Te Reo Pākehā. E hāngai ana tēnei ki te tika o te whakamahia o ngā hanganga reo, mā te tō mai i ngā mōhiotanga ki te oro, ki te kupu, ki te wetereo, me te āhua o te tuhi (ngā tikanga tuhi).

Te Mōhiotanga

Te Mōhiotanga Kupu

Ko te mōhiotanga kupu te mārama ki ngā kupu me te āhua o te whakamahia o aua kupu i ngā horopaki tika. I te Tūātupu 1, ka whai wāhi ki tēnei te aroā weteoro ki ngā oro reo Pākehā e rerekē ana i ō te reo Māori. Ka tautoko te mōhio o te mokopuna ki te kupu i tana whakarongo, i tana kōrero, i tana pānui, me tana tuhituhi mā te hāpai i te mokopuna kia tika tana mārama ki ngā whakaaro i te reo Pākehā, kia tika hoki tana whakapuaki i aua whakaaro ki te reo Pākehā.

Te Tūātupu 2

Ka mōhio te mokopuna:  

Te puna kupu

  • ki ētahi kupu kāore e auau ana te putanga (hei tauira, ngā kupu e whāiti ana ki te kaupapa, ki te whaitua reo rānei)
  • ki ngā kupu taurite mō ngā kupu auau
  • ki ngā tūmahi e hāngai ana ki te whakaaro, tae atu ki ērā kāore e auau ana te puta (hei tauira, imagine, believe, contemplate, notice, realise)
  • ki ngā tūmahi e hāngai ana ki ngā kare ā-roto, tae atu ki ērā kāore e auau ana te puta (hei tauira, enjoy, fear, dread, delight, resent
  • ki tētahi puna kupu kua whānui ake o ngā kupu whānui, o ngā kupu kaupapa, o ngā kupu pūmātauranga hoki, i ngā wāhanga ako me ngā kaupapa huhua
  • ki ngā whānau kupu (hei tauira, act, action, actor, active, activate)
  • ki ngā kupu pūhui (hei tauira, basketball, sunflower, toothbrush).

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

  • ki te whakamahi i ētahi kupu mātauranga me ngā kupu e whāiti ana ki te marau kāore e auau ana te putanga i ngā kōrero ā-waha me ngā whakawhitinga kōrero ā-tuhi i te whānuitanga o te marautanga
  • ki te tautohu, ki te whakamahi hoki i ngā kupu taurite mō ngā kupu auau
  • ki te whakamahi i ngā tūmahi e hāngai ana ki te whakaaro me ngā kare ā-roto i ngā kōrero ā-waha me ngā tuhinga
  • ki te whakamahi i ngā rauemi, pēnei i te papakupu, i te papakupu taurite, i te kuputaka hoki, ki te hihira, ki te kite hoki i ngā tikanga, ki te kimi hoki i ētahi atu kupu (hei tauira, te kupu taurite, te kupu e āhua taurite ana, me ngā kupu tauaro).

Te Mōhiotanga

Te Mōhiotanga Wetereo

E hāngai ana te mōhiotanga wetereo (tae atu ki te tātaikupu me ngā momo kupu) ki te whai māramatanga ki te takoto o te reo Pākehā. Mā tēnei mōhiotanga e mārama ai, e kaha ai hoki te mokopuna ki te whakaputa i ngā whakawhitinga kōrero whai tikanga.

Te Tūātupu 2

Ka mōhio te mokopuna:  

Te tātaikupu

  • ki ngā ture mō ngā rerenga kōrero reo Pākehā (hei tauira, te raupapa o ngā kupu i ngā pātai, te whakamahinga o te 'a', o te 'an', me te 'the')
  • ki ngā whiringa kupu (ngā kupu piritahi) (hei tauira, ko te ‘take’, kaua ko te ‘make’ a picture, ko te ‘fast’, kaua ko te ‘quick’ food, ko te ‘make’, kaua ko te ‘do’, kaua hoki ko te ‘say’ a decision).

Ngā momo kupu

  • ki tētahi puna kupuhono e whānui ake ana (hei tauira, therefore, however, yet, even though)
  • ki ngā tūpou whakaata (hei tauira, myself, itself)
  • ki ngā tūmahi pīrangi, e tohu nei i tētahi mea e taea ana, i tētahi momo kaha, i tētahi here rānei (hei tauira, can, could, will, must, may, might, shall, should, ought to)
  • ngā tūmahi hangakē, pēnei i ēnei:
    • be, was, were, been
    • go, went, gone
    • see, saw, seen.

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

  • ki tētahi puna rerenga kōrero e whānui haere ana, e ū tonu nei te wāmahi (hei tauira, te whakamahi i te hanga tika o te tūmahi)
  • ki te pātai i ētahi momo pātai e hoki mai ai ētahi pārongo whāiti, e tautokona ai rānei te whakaaro
  • ki ngā ture o ngā kupu reo Pākehā, ki te whakamārama hoki i aua ture
  • ki te whakamahi i tētahi puna kupuhono e whānui ake ana
  • ki te whakatika i āna anō kōrero me āna anō tuhinga.

Te Mōhiotanga

Te Mōhiotanga Tikanga Tuhi

Ko te mōhiotanga tikanga tuhi, ko te whai māramatanga ki te takoto ā-tuhi o tētahi reo, tae atu ki te mōhio ki te arapū, ki te tuhi ā-ringa, ki te tātaki kupu, me ngā kārawarawa. Ka āwhina tēnei i te mokopuna ki te pānui me te tuhi i te reo kia tika, kia matatau hoki.

Te Tūātupu 2

Ka mōhio te mokopuna:  

Te tātaki kupu

  • ki ngā kupu e uaua ana te tātaki, pēnei i ngā kupu kei reira rā ētahi pū kāore e whakahuatia (hei tauira, could, cough, hour)
  • ki ngā kupu whakarāpopoto (hei tauira, don’t, can’t, they’ll)
  • ki ngā ture tātaki, pēnei i ēnei:
    • kaua e whakatepea te kupu ki te ‘i’, ki te ‘v’, ki te ‘j’, ki te ‘u’ rānei, (hāunga rā te ‘you’ me te ‘thou’)
    • toaitia te pūkati whakamutunga i mua i te āpitihanga o te kūmuri (hei tauira, running, sitting)
    • whakakorea te ‘e’ whakamutunga i mua i te āpitihanga o tētahi kūmuri e tīmata ana ki te pūare (hei tauira, baking, taping)
  • ki ngā takahanga o ngā ture tātaki, pēnei i ēnei:
    • whakanōhia te ‘i’ ki mua i te ‘e’, hāunga rā ngā wā e tū ana ērā ki muri i te ‘c’
    • whakakorea te ‘e’ whakamutunga, hāunga rā te 'noticeable', te 'changeable', me te 'manageable'
    • panonitia te ‘y’ kia ‘i’ i mua i tētahi kūmuri, hāunga rā te 'playing', te 'trying', te 'plying', te 'plays', me te 'enjoys'.

Ngā kārawarawa

  • ka āwhina te kārawarawa i te aroā
  • whakamahia ai te kārawarawa māmā hei waihanga rerepūhui (hei tauira, te piko, ngā tohu kōrero).

Ka whakaatu te mokopuna i tōna mōhio:

  • ki te whai i ngā tikanga matua me ngā ture matua o te tuhi, tae atu ki ēnei:
    • te whakamahi tika i ngā kupu whakarāpopoto (hei tauira, don’t, can’t, they’ll)
    • te whakamahi i ngā kārawarawa māmā (hei tauira, te piko) e puta ai te rerepūhui
  • ki te whakamahi i ētahi rautaki whāiti hei tautoko i tana ngana ki te tātaki i ngā kupu kāore i te mōhiotia (hei tauira, te wāwāhi i te kupu ki ōna kū)
  • ki te whakatika i tana tuhinga kia tautohua ai ngā hapa ā-wetereo, ā-kārawarawa, ā-tātaki kupu hoki.

He rauemi tautoko i Te Reo Pākehā

Ngā kōnae hei kapo

No files available for download.