Te Iho |
E whakanohoia ai te tīrewa e whakairia ai ngā wheako o tōu ao... Ko te tīrewa ko te reo.
Te Wharehuia Milroy (2012)
Ko te reo te huarahi e whakaaro ai, e hanga māramatanga ai te mokopuna ki tāna e wheako ai i te ao e karapoti nei i a ia.
- Te Pūtake
- Te Hanga
- He Tirohanga Whānui
Te Pūtake
Ko te reo te whakapuakitanga o te tangata – o ōna whakaaro, o tōna tuakiri, o tōna mauri. Mā Te Reo Rangatira e whai reo ai te tuakiri reo, te tuakiri whaiaro, me te tuakiri ahurea o te mokopuna, e māia ai tana whai wāhi atu ki tana ao hei kanohi mō tōna whānau, mō tōna hapū, mō tōna iwi hoki. Ka whakatakoto hoki te wāhanga ako nei i te tūāpapa o te reo matatini mā reira e angitu ai te mokopuna i ngā taumata o tua atu o te mātauranga, o te mahi, o tōna ao anō hoki
Ngā herenga ā-aromatawai
Whakamahia ai ngā pārongo aromatawai e kounga ana hei wāhanga mō te whakawhanaketanga me te whakatinanatanga o ngā hōtaka ako, mā reira e whai pārongo ai ngā mātua e pā ana ki te kokenga o tana tamaiti me āna whakatutukinga, hei wāhanga hoki mō te aroturukinga me te arotakenga o te taumata o tā te kura tautoko i ia mokopuna ki te koke, ki te whakatutuki hoki i ngā whāinga, puta noa i te marautanga.
Te whakamahi aromatawai e mārama ai ki te koke a te mokopuna me ana whakatutukinga
He wāhanga mātuatua te aromatawai nō te hātepe ako – ko te ako te tūāpapa o aromatawai, e tohu ana i te aronga o te ako me te aromatawai, otirā, kia torowhārahi te arotake, kia arohia hoki ngā āhuatanga kaha o te mokopuna, e arotahitia ai ngā taha katoa o te mokopuna, e arahina ai hoki ngā mahi aroturuki i tōna kokenga me āna whakatutukinga.
Ko te pūtake mātāmua o te aromatawai, ko te whakatakoto pārongo e horopū ana, e pono ana hoki mō te kokenga o te mokopuna me ana whakatutukinga:
- E kitea ai, e inea ai, e whakatinanahia ai te ako.
- E arotakehia ai te whai hua o te whakaako i ngā mahi ārahi i te ako a te mokopuna.
- E whakaahuatia ai te kokenga, ngā whakatutukinga, me te angitu o te mokopuna.
- E tautohua ai ngā upane e whai ake ana i te ako a te mokopuna.
E takoto ai he pārongo tino kounga mō ngā whakatutukinga a ia mokopuna, ka kohia, ka whakamahia hoki e te kaiako ētahi momo pārongo aromatawai whai hua hei miramira i te kokenga, i ngā whakatutukinga me te angitu o ia mokopuna. Ka whai wāhi ki ngā puna pārongo whakatutukinga ko ngā ngohe aromatawai, ko ngā whakamātautau me ngā hihiratanga, ko te whakamahinga o ngā mātakihanga i te akomanga, ko ngā Tairongo me Te Whānau Aro, me ngā raraunga i ahu mai i ngā rauemi aromatawai. Mā te whakamahinga o ēnei puna kia whai hua, tae atu ki te komiti pārongo i ngā puna aromatawai katoa, e mōhio pū ai te kaiako ki te kokenga, ki ngā whakatutukinga, ki te angitu hoki o te mokopuna, e taea ai hoki e ia te aroturuki ērā āhuatanga, i ngā kokenga ā-marautanga i ia tau me ngā akoranga e whakaahuahia ana i ngā mōhiotanga whānui o ia tūārere, mā reira rā e tohu te rite o te mokopuna ki te koke i te ara ako.
Te whakamahi aromatawai hei tūāpapa mō te mahi whakaako
Ka takoto i ngā aromatawai ētahi pārongo me ētahi raraunga hei tautoko i te pūnaha marautanga, e takatū tonu ai ana tukanga ki te hāpai i ngā hiahia kanorau o ngā mokopuna e pā ana ki te ako. Mā ngā pārongo tutukinga, ka kohia mā roto i ngā tikanga aromatawai e kounga ana, e whakamōhio ngā kura, ngā kaiako me ngā whānau e pā ana ki te whai hua o ā rātou hōtaka ako. Ka āwhina aua pārongo i ngā kaiako kia tū hei kaiako whai hua. Mā te whakaakotanga o ā rātou hōtaka ako e taea ai e te kaiako te aro, te āhukahuka, te whakarite hoki te whanaketanga o te ako, te whakaūnga, me te matatau o te mokopuna ki te whakamahinga o te mōhiotanga me ngā pūkenga e tau ana ki a ia i ia wāhanga ako. Ka wātea te kaiako kia whai hua tana whakaea i ngā hiahia ako o te mokopuna mā te whai i ngā ngohe aromatawai kua āta hoahoatia e hāngai ana ki ngā akoranga e rere ana. Mā konei e taea ai e te kaiako te aroturuki te kokenga me ngā tutukinga i runga i te wawe me te whai tikanga, e mārama pū ai te mokopuna me te kaiako ki ngā mea kua tutuki me te kokenga i roto i ngā mahi e tika ana kia whākina atu ki ngā mātua me ngā whānau mā roto i ngā pūrongo.
Ka whakamahia e te kaiako me te mokopuna ngā pārongo aromatawai e mārama ai ngā āhuatanga kaha o te mokopuna me ngā uauatanga o te ako, ā, mā reira e ārahi te whakaritenga o ētahi whāinga hou me ngā upane ako me whai – he tika, he pono te mahi aromatawai.
Ngā herenga whāiti o te aromatawai – ngā rauemi aromatawai
Ko ngā rauemi aromatawai e rārangi ana i konei me whakamahi i te taha o ētahi atu huarahi aromatawai, pērā i te mātakihanga, i ngā whakawhitinga kōrero, i tā te mokopuna aromatawai i a ia anō, me ngā ngohe ako. Ka whākina ngā hua o ēnei rauemi ki ngā whānau kia mōhio ai rātou ki te āhua o te kokenga o ā rātou mokopuna.
Ngā Hihira Weteoro
Ka whakamahia ngā Hihira Weteoro hei wāhanga mō te huhua o ngā tikanga kounga o te aromatawai hei tautoko i te mokopuna kia pakari, kia māia tana pānui me tana tuhi. Ka tautohu ngā hihiratanga i te hunga me kaha ake te āwhina i roto i ngā mahi weteoro, e mōhiotia ai ka wawe te tuku i ngā mahi tautoko ā-reo matatini ina hiahiatia.
Me whakaū ngā kura, ngā poari ā-kura, me ngā tumuaki i te tuku a ngā kaiako i ngā Hihira Weteoro e toru a Te Tāhuhu o te Mātauranga i mua i te ekenga o te 18 marama o te mokopuna i te kura:
- te hihiratanga o te 20 wiki (Te Mōhiohio Oro) ka aro ki te aroā weteoro me te aroā oromotu
- te hihiratanga o te 40 wiki (Te Mōhiohio Pūriki) ka aro ki ngā tikanga o te arapū
- te hihiratanga o te 55 wiki (Te Mōhiohio Arapū, te Kupu, te Tuhi Oro, me te Pānui Rerenga Kōrero) ka aro ki te mōhio ki te kūoro me te kupu, tae atu ki te aro ki te tuhi i ngā rerenga kōrero kua kōrero ā-wahatia.
He mea āta whakarite te wā e tukuna ai ngā hihiratanga kia hāngai ki te mokopuna reorua kāore i kaha te rumakina ki te reo Māori e kuhu atu ana ki te kura. Ka tūtohu ngā hihiratanga i te kaiako ki te āhua o te koke a te mokopuna i roto i āna mahi ako. Ka āwhinatia hoki te kaiako kia tautohu i ngā wāhi e hiahia āwhina nei te mokopuna, e kokea whakamuatia ai ngā mahi ako kia tutuki ngā kawatau o te marautanga.
I tōna tikanga, ka taea e te nuinga o ngā mokopuna te whakatutuki ngā hihira weteoro. Hei āwhina i ētahi mokopuna, me whakatau rawa te kaiako i ngā taunahua e hāngai ana ki te taiao, ki ngā taputapu, me te whai wāhitanga, e kaha ake ai te āhei atu ki ēnei hihiratanga. Me tuku te kaiako i te tāwariwari e tika ana mō ngā mokopuna ka hiahia pea ki ētahi anō āwhina e pai ai tana whakaatu i ana mātauranga oromotu i te wā o te hihiratanga. E taea ana tēnei mā te whakaū i te wātea o ētahi whakahāngaitanga ki te mokopuna he hiahia ako anō ōna.
Mō te tokoiti o ngā mokopuna kāore anō kia mātau ki te tūhono i ngā oromotu me ngā orotuhi, kāore pea e tika ana kia tukuna ngā hihiratanga i ngā wā kua tohua. E hāngai ana pea hoki tēnei kōrero ki ētahi mokopuna e turi ana, e uaua ana rānei te rongo, ka kaha ki te whakawhiti kōrero mā te reo rotarota (NZSL). Ina pēnei, me āta mau ēnei kōrero i ngā Hihira Weteoro, ā, me whakamahi kē ētahi atu ara, e tika ake ana, o te whakamātau i ngā kokenga o te reo matatini me te whakawhiti kōrero e hāngai ana ki tana mahere tautoko (h.t. te Mahere Ako Whaiaro (IEP), te Mahere Mahi Ngātahi (CAP), te aha atu rānei).
Ngā ngohe aromatawai mō ngā Tau 3-8 o te pānui me te tuhituhi i ia ono marama
Mā te whakamahi i ngā rauemi aromatawai e horopū ana i te taha o ngā mātakihanga a te kaiako i ia rā e āwhina te kaiako ki te aro ki ngā upane ako hei whai mā tēnā, mā tēnā o ngā mokopuna; ki te whaiwhai i te kokenga, ki te whakarite hoki kia wawe tonu te tautokona o te hunga e tika ana kia whai āwhina.
Me whakaū ngā kura, ngā poari o ngā kura, ngā tumuaki hoki i te whakahaeretanga a ā rātou kaimahi i ngā ngohe aromatawai e rua i ia tau mō ia mokopuna i ngā Tau 3-8 hei aroturuki i te kokenga i te pānui me te tuhituhi mā te whakamahi i tētahi o ngā rauemi e whai ake nei:
- te rauemi o SMART (Student, Monitoring, Assessment and Report Tool), kua tukua e Te Tāhuhu o te Mātauranga
- te rauemi o e-asTTle (i te tau 2026 anake), kua tukua e Te Tāhuhu o te Mātauranga.
Hei āwhina i ētahi mokopuna, me whakatau rawa te kaiako i ngā taunahua e hāngai ana ki te taiao, ki ngā taputapu, me te whai wāhitanga, e taea ai e te mokopuna te āta whai wāhi ki ngā ngohe aromatawai, e taea ai hoki tana whakaatu i tōna mōhiotanga i roto i ngā ngohe aromatawai.
I te horopaki o ētahi mokopuna tokoiti nei he hiahia ako atu anō ō rātou, kāore pea e tika ana te whakamahinga o ngā rauemi kua āta whakatakotoria. I aua horopaki, me whakamahi ngā tikanga aromatawai arokē e mōhiotia ai te kokenga o te ako i te pānui me te tuhituhi i ngā ngohe aromatawai e rua ka tū i ia tau, i whakaaetia rā i te mahere tautoko mokopuna.
He aromatawai whānui e kitea ai te kokenga o te mokopuna i te taha o ngā whāinga o te marautanga
He mea nui te aroturuki i te āhua o te haere whānui o te kokenga me ngā whakatutukinga a ia mokopuna puta noa i ia wāhanga ako, mā te whakamahi i ngā pārongo kounga i takea mai ai i ngā tikanga aromatawai e whai hua ana, tae atu ki te whakamahinga o ngā rauemi aromatawai horopū kua āta whakaritea. Me mātua whakapono te kaiako ki ngā momo taunakitanga whānui e whakamahia ana hei tautoko i ana whakatau.
Hei tautoko i te ōrite o tā te kaiako whakaputa whakatau i runga i te mōhio, me tāna whakapuaki i aua whakatau e pā ana ki te rere o te ako a te mokopuna i te taha o ngā whāinga o te paerewa ā-tau o te wāhanga ako o Te Reo Rangatira, me mātua whakaū ngā kura, ngā poari kura me ngā tumuaki i tā te kaiako whakamahi i ngā tohu aromatawai (ngā whakamahuki kokenga whānui) e takoto ana i raro nei.
Me hāpai i te ako (E maiangi ana)
Me whai tautoko te mokopuna e tutuki ai ngā whāinga marautanga o tana tau kura me ngā whāinga hoki/rānei e whakaahuahia ana i tana mahere ako whaiaro.
Kua koke whakamua (E whanake haere ana)
E koke ana te mokopuna i roto i ngā whāinga marautanga o tana tau kura.
Whakatōpū (E ū haere ana)
E tutuki haere ana i te mokopuna ngā whāinga marautanga maha o tana tau kura, ā, e pakari haere ana ōna māramatanga puta noa i ngā wāhanga ako.
Kua tutuki (E mātau ana)
E tutuki haere ana i te mokopuna ngā whāinga marautanga o tana tau kura.
Kua hipa rawa (E kairangi ana)
Kei tua atu i te taumata i whakaritea rā tā te mokopuna whakatutuki i ngā whāinga marautanga o tana tau kura.
Nō te kaiako e whakaputa whakatau ana i runga i te mōhio, me whakaaro ia ki te kokenga me ngā whakatutukinga i te whānuitanga o ia whenu o te wāhanga ako, ka kōwhiri ai i te whakamahuki ā-taumata e hāngai katoa ana ki te āhua o te kokenga o te mokopuna. Hei muri iho, me whakamahi te kaiako i aua whakatau i runga i te mōhio e pā ana ki ngā taumata ā-whenu e puta ai tana whakatau whānui e pā ana ki te kokenga puta noa i te wāhanga ako. Me titiro te kaiako ki ngā kokenga marautanga mō ia tau kura nōna e whakaputa ana i ēnei whakatau.
Ka puta i ngā ngohe aromatawai i te roanga o te tau kura ētahi māramatanga whai hua e pā ana ki te ara ako o ia mokopuna. Ka tautohua ana te mokopuna ki te taumata o Me hāpai i te ako, ki te taumata rānei o Kua koke whakamua, he tohu tērā nō te korenga o tana kokenga e hāngai ki ngā whāinga marautanga. Nō konei, ka ākina te kaiako kia wawe tana urupare mā te panoni i ana rautaki me ana ara whakaako, kia whakaritea he wheako ako e hāngai pū ana, e whaiaro ana hoki ki te mokopuna i ngā wā me pērā. Mō te taha ki te mokopuna e tautokona ana ki tētahi mahere whaiaro, me pūrongo te kokenga kia hāngai ki ngā whāinga whāiti e takoto ana i tā te mokopuna mahere, kia hāngai ai ki ngā koronga ako whaiaro.
Mō te taha ki te mokopuna kua tohua ki ngā taumata o Whakatōpū, o Kua tutuki, o Kua hipa rawa rānei i ā rātou putanga aromatawai, he tohu tērā nō te pai o tana kokenga. Mō te taha ki te mokopuna kei te taumata o Whakatōpū, me āhukahuka rawa te kaiako ki ngā rautaki me ngā huarahi e whai hua ana ki te kokenga o te mokopuna, ka mutu, me āta whai kia rere tonu aua āhuatanga.
Mō te taha ki te mokopuna kua eke ki te taumata o Kua tutuki, ki te taumata rānei o Kua hipa rawa, me kawatau tonu te kaiako kia whāia tonuhia ngā taumata teitei, ā, me whakawhānui e ia ngā akoranga i te whānuitanga me te hōhonutanga o te marautanga hei tautoko i te puāwaitanga o te mokopuna, hei whakapakari tonu hoki i ōna pūkenga.
Ka whakatakoto ngā ngohe aromatawai i te mutunga o te tau i tētahi tirohanga torowhārahi o te kokenga o te mokopuna, ā, ka takoto i ērā tētahi tūāpapa e whakanuia ai te tipuranga, e tautohua ai hoki ngā upane ako me whai ake. Mēnā kua tohua te taumata o Me hāpai i te ako rānei, o Kua koke whakamua rānei, o Whakatōpu rānei, i ngā putanga aromatawai o te mokopuna, e mārō haere tonu ana te tūāpapa o te mōhiotanga me ngā pūkenga, ā, he tohu tērā kāore anō kia eke tā te mokopuna whakatutuki whāinga marautanga.
Mēnā kua tohua te taumata o Kua tutuki, o Kua hipa rawa rānei i ngā putanga aromatawai, he tohu tērā e whakaaturia ana e te mokopuna te ū, te hōhonu hoki o tana māramatanga ki ngā whāinga marautanga, ā, kua tutuki ērā whāinga i a ia.
Mō te taha ki ngā mokopuna kua whai mahere tautoko whaiaro, me pūrongo te kokenga kia hāngai ki āna whāinga whaiaro me ngā ngohe aromatawai. E pai ana te whakamahi tonu i ngā whakamahuki ā-marautanga hei whakaata i tana kokenga whānui, i runga i te mōhio pū ko aua ngohe aromatawai rā e hāngai ana ki ngā whāinga whaiaro, kaua ki ngā whāinga o ngā tau kura. Me whakaū ngā kaiārahi o ngā kura i te mārama o te tautuhia o te whakamahinga o ngā whakamahuki ā-taumata kia hāngai ki ngā whāinga whaiaro, i roto i ngā pūnaha aroturuki, me te whai tonu kia āta kitea hoki te kokenga ki te whakatutukinga o ngā whāinga marautanga o ngā tau kura.
Me mātua aroturuki te kokenga me ngā whakatutukinga a ngā mokopuna katoa puta noa i ngā wāhanga ako katoa. He mea nui te aroturuki i te āhua o tā te mokopuna koke me tāna whakatutuki whāinga i te whānuitanga o ia wāhanga ako, mā te whakamahi i ngā pārongo tino kounga i takea mai ai i ngā tikanga aromatawai e whai hua ana, tae atu ki te whakamahinga o ngā rauemi aromatawai horopū kua āta whakaritea. Me mātua whakapono te kaiako ki ngā taunakitanga e whakamahia ana hei tautoko i te hoahoatanga o ngā hōtaka ako.
Ngā here o te wā whakaako i te pānui, i te tuhituhi, me te pāngarau
Mātāmua ana te whakaakotanga me te ako i te pānui, i te tuhituhi, me te pāngarau. E rawaka ai te wā e whakaakona ai aua kaupapa ki te mokopuna, me whakarite ia poari kura, ia kura rānei e whakaako ana i ana kaupapa ki te reo Māori, mā tōna tumuaki me ōna kaiako, i ana hōtaka me tana wātaka kia pēnei:
- kia 10 haora i te wiki te arotahi ki te tautoko i te kokenga o te mokopuna me ngā whakatutukinga a te mokopuna i ngā pūkenga o te pānui me te tuhituhi, me te aro anō ki te hiranga o te whanaketanga o te reo ā-waha, otirā, kia āta arohia tērā taha i te tīmatanga o te ako
- kia 5 haora i te wiki te arotahi ki te tautoko i te kokenga o te mokopuna me ngā whakatutukinga a te mokopuna i te wāhanga ako o Pāngarau.
Mēnā e whakaakona ana, e ākona ana hoki te pānui rānei, te tuhituhi rānei, te pāngarau rānei i ētahi atu wāhanga ako, me āta whakarite, me āta whai hoki kia mataaho te kokenga o te mōhio o te mokopuna, o ōna pūkenga me ōna taiaro, ka mutu, me āta tautoko anō ērā kokenga.
Te horopaki ā-ture me ngā here o te whakatinana
E rua ngā ara kei te National Curriculum mō ngā kura e whakatakoto ana i te tauākī o te kaupapa here ōkawa e pā ana ki ngā mahi whakaako, ki te ako, ki te aromatawai hoki i ngā kura tūmatanui me ngā kura tūmataiti e whai pūtea ana i te kāwanatanga i Aotearoa:
- ko Te Marautanga o Aotearoa, i hoahoatia ai kia tukua ngā akoranga i ngā horopaki rumaki reo Māori me ngā horopaki reorua
- ko The New Zealand Curriculum, i hoahoatia ai kia tukua ngā akoranga i ērā atu kura tūmatanui me ngā kura tūmataiti e whai pūtea ana i te kāwanatanga.
Ko tēnei tuhinga Te Tauākī Marautanga (Te Marautanga o Aotearoa – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0–10) 2025. Kua motuhake te whakaputaina o Te Tauākī Marautanga (The New Zealand Curriculum – English Years 0-10) 2025.
I whakaputaina Te Tauākī Marautanga (Te Marautanga o Aotearoa – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0–10) 2025 e te Minita o te Mātauranga i raro i te wehenga 90(1) o te Education and Training Act 2020 (te Ture) hei tauākī tūāpapa mō ngā kaupapa here marautanga, hei tauākī marautanga ā-motu hoki. Koinei ngā tauākī o te kaupapa here ōkawa e pā ana ki te whakaakona o Te Reo Rangatira i ngā Tau 0-10 e arahina ai ngā haepapa ā-marautanga, ā-aromatawai o ia kura (te wehenga 127 o te Ture); ngā hōtaka mō te whakaako me te ako (te wehenga 164 o te Ture); me te aroturukitanga me te pūrongotanga o ngā mahi a ngā mokopuna (te wehenga 165 o te Ture me ngā waeture e whai pānga ana). Me āta whai ngā poari o ngā kura kia whakatinana rātou ko te tumuaki, ko ā rātou kaimahi i ēnei tauākī. E herea ana te whakaakona o Te Reo Rangatira i raro i te maru o Te Marautanga o Aotearoa ki ngā tauira katoa i te Tau 10, i ngā tau o mua mai hoki i te Tau 10. Mō ētahi mokopuna tokoiti noa nei he hiahia ako anō ō rātou, ka whakaaetia tahitia pea me te mokopuna, me tōna whānau rānei/hoki, ētahi whāinga o te koke e motuhake ana hei wāhanga mō tētahi mahere tautoko a te mokopuna.
Ko ngā wāhanga o Te Tauākī Marautanga (Te Marautanga o Aotearoa – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0–10) 2025 kua whakaputaina hei tauākī tūāpapa mō ngā kaupapa here marautanga, ko ngā herenga aromatawai. Ka takoto i ērā herenga ngā here mō te taha ki te whakaako, ki te ako, ki te aromatawai hoki e noho ana hei tūāpapa mō te tauākī marautanga ā-motu, ā, ko tāna he ārahi i ngā hōtaka o te whakaako me te ako i a Te Reo Rangatira kia whai hua. Ko ērā atu kōrero ka whakaputaina hei tauākī kaupapa marautanga ā-motu. Ko tā tērā he whakatakoto i ngā āhuatanga e tika ana kia whakaākona ki ngā mokopuna katoa i te roanga o te noho ki te kura, ā, ka whai wāhi ki tērā ngā taumata o te mōhiotanga, o te māramatanga me ngā pūkenga e wawatia ana kia tutuki i roto i a Te Reo Rangatira.
Ka mana Te Tauākī Marautanga (Te Marautanga o Aotearoa – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0–10) 2025 hei te 1 o Hānuere, 2026, hei whakakapi i ngā tauākī o Te Reo Rangatira me Te Reo Māori o tēnei wā, tae atu ki te Tau 10 (te taumata 5 ā-marautanga). Ka mana tonu tērā atu tauākī marautanga ā-motu i puta rā i te tau 2009 mō te wāhanga ako o Te Reo Māori mō ngā Tau 11-13 (ngā taumata 6-8 ā-marautanga). Me kōwhiri ngā kura i ngā tauākī wāhanga ako o Te Reo Rangatira, o Te Reo Māori rānei e hāngai ana ki ngā hiahia o ā rātou mokopuna. Hei tauira, ka kōwhiri pea ngā kura ki te whakamahi i te raupapa whakaako mō ngā Tau 0-10 hei painga mō ngā mokopuna mēnā kāore rātou i te eke ki te taumata 6 ā-marautanga.
Nā runga i te horopaki o te kura, kāore pea ētahi e rite ki te kōkiri i te katoa o te marautanga i te rangi tuatahi o te tau kura 2026. Me tīmata ēnei kura mā te whakawhanake, ka whakatinana ai, i tētahi mahere e wawe ai te kōkiritanga o te katoa o te marautanga i te roanga o te tau 2026.
He rerekē ngā herenga e hiahiatia ana mō ngā kura e whakahaeretia ana e tētahi poari kura motuhake. Ko te poari kura motuhake, ko te poari o tētahi o ēnei kura e whai ake nei:
- he kura kaupapa Māori
- he kura motuhake e ahurei ana te āhuatanga ki te hapū, ki te iwi rānei, e noho ana rānei i raro i te maru o Ngā Kura ā-Iwi o Aotearoa
- he kura tāuke ā-kāwanatanga e motuhake ana te āhuatanga ki te hapū, ki te iwi rānei.
Ka mana te tauākī marautanga ā-motu hei te 1 o Hānuere, 2027, mā ngā kura e whakahaeretia ana e tētahi poari kura motuhake, ā, hei taua rangi hoki mana ai te tauākī kaupapa here marautanga ki te tauākī marautanga ā-motu.
Ko te take o tēnei wā whakawhiti mō ngā poari kura motuhake, ko te tuku i te āhei ki te Karauna ki te toro atu i ngā rōpū māngai o te hunga e whakarato ana i ngā kaupapa Māori i te ao mātauranga i mua i te whai pānga o ēnei whakataunga ki ō rātou kura.
He rauemi tautoko i Te Reo Rangatira
Ngā kōnae hei kapo
No files available for download.