Te rangahau aroturuki ā-motu tuatahi o te ao e whakawhanaketia ana mā te ākonga e ako ana mā te reo Māori
15 o Haratua, 2025
Ko tētahi o ngā whakaarotau matua a te Kāwanatanga mo te mātauranga kia nui atu te whakamahi o ngā raraunga me ngā taunakitanga i ā tātou mahi, e pono ai koe i takea te pūnaha mātauranga i ngā mōhiohio ki ngā kaupapa e tika ana mā ngā ākonga katoa. Kia āhei atu mātou ki aua taunakitanga, kua tīmata tā mātou waihanga i te Tīrewa Mātai: te rangahau aroturuki ā-motu tuatahi mā te ākonga e ako ana mā te reo Māori.
Ko tā te Tīrewa Mātai he ine i ngā kokenga ākonga ki te whakahoutanga o Te Marautanga o Aotearoa mō te Tau 3, 6, me te 8, e kitea ai te whānuitanga o ngā tutukitanga mokopuna i ia wāhanga ako o ā rātou akoranga. Ko ngā māramatanga ka hua ake i ngā raraunga e ārahi i ngā whakahoahoa marautanga, ngā whakataunga kaupapa here, me te whakawhanake rauemi me ngā mahi tautoko mā ngā mokopuna, ngā whānau, ngā kaiako, me ngā kaiārahi hoki.
He aha te hanga o te whakawhanaketanga o te rangahau?
Ko te mahi tuatahi ki te whakaora mai i te Tīrewa Mātai ko te whai hoa kōtui hei āwhina i a mātou ki te hoahoa i te mahi. E rapu ana mātou i taua kaiwhakarato i tēnei wā tonu – ā, ka tīmata ana rātou, ka mahi mātou kia rangonatia tō reo puta i te whakawhanaketanga o tēnei rangahau. Kia mau tonu mai ki konei mō ngā arawātea ka hua ake e rangonatia ai tō reo i te wā e haere tonu ana ngā mahi mō tēnei rangahau.
I tua atu i te toro atu ki a koe me ētahi atu mātanga mātauranga mō ngā urupare ki te tukanga whakahoahoa, ka waihangatia hoki te Tīrewa Mātai i ngā mōhiohio o He tōtōpū nō te pakiaka, he hiwa nō te pā: Research on Indigenous National Monitoring Models.
Ka tukuna atu a Tīrewa Mātai ki ngā wāhanga e rua i te wā e whakatinanahia ana Te Marautanga o Aotearoa puta noa i te motu:
- Tūārere tahi, ka tīmata i tēnei tau, he pūrongo mō ngā kokenga a ngā ākonga i ngā wāhanga ako kua whakahoutia mō Te Reo Rangatira me te Pāngarau. Ka wātea tērā pūrongo hei pānui māu ā te marama o Poutūterangi ā te tau e tū mai nei, ā, ko ngā mōhiotanga ka riro mai, ka noho hei tūāpapa mō te whakawhanaketanga tonu o te rangahau.
- Tūārere rua, ka tīmata ā tērā tau, ā, kua tīmata te ine i ngā kokenga ākonga ki ērā atu o ngā wāhanga ako i whakahoutia ki Te Marautanga o Aotearoa.
Ka tuarihia ngā whakahoutanga mō Tīrewa Mātai puta noa i te whakawhanaketanga, tae atu ki te whakamōhio āhea ka wātea koe ki te tuku urupare mai. Me whai kanohi atu ki Tāhūrangi me ā mātou kawepūrongo marautanga mō ētahi atu mōhiohio. Rēhita ki konei kia riro tika atu ki a koe ngā kawepūrongo: