Te Reo Rangatira Tau 0-6 and Pāngarau Tau 0-8
Information regarding the different implementation requirements in place for schools run by a specified kura board for Te Reo Rangatira and Pāngarau.
- Te Tauāki Marautanga – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0-6
- Te Tauāki Marautanga – Pāngarau mō ngā Tau 0-8
Te Tauāki Marautanga – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0-6
Te horopaki ā-ture me ngā here o te whakatinana
E rua ngā ara kei te National Curriculum mō ngā kura e whakatakoto ana i te tauākī o te kaupapa here ōkawa e pā ana ki ngā mahi whakaako, ki te ako, ki te aromatawai hoki i ngā kura tūmatanui me ngā kura tūmataiti e whai pūtea ana i te kāwanatanga i Aotearoa:
- ko Te Marautanga o Aotearoa, i hoahoatia ai kia tukua ngā akoranga i ngā horopaki rumaki reo Māori me ngā horopaki reorua
- ko The New Zealand Curriculum, i hoahoatia ai kia tukua ngā akoranga i ērā atu kura tūmatanui me ngā kura tūmataiti e whai pūtea ana i te kāwanatanga.
Ko tēnei tuhinga Te Tauākī Marautanga (Te Marautanga o Aotearoa – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0–10) 2025. Kua motuhake te whakaputaina o Te Tauākī Marautanga (The New Zealand Curriculum – English Years 0-10) 2025.
I whakaputaina Te Tauākī Marautanga (Te Marautanga o Aotearoa – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0–10) 2025 e te Minita o te Mātauranga i raro i te wehenga 90(1) o te Education and Training Act 2020 (te Ture) hei tauākī tūāpapa mō ngā kaupapa here marautanga, hei tauākī marautanga ā-motu hoki. Koinei ngā tauākī o te kaupapa here ōkawa e pā ana ki te whakaakona o Te Reo Rangatira i ngā Tau 0-10 e arahina ai ngā haepapa ā-marautanga, ā-aromatawai o ia kura (te wehenga 127 o te Ture); ngā hōtaka mō te whakaako me te ako (te wehenga 164 o te Ture); me te aroturukitanga me te pūrongotanga o ngā mahi a ngā mokopuna (te wehenga 165 o te Ture me ngā waeture e whai pānga ana). Me āta whai ngā poari o ngā kura kia whakatinana rātou ko te tumuaki, ko ā rātou kaimahi i ēnei tauākī. E herea ana te whakaakona o Te Reo Rangatira i raro i te maru o Te Marautanga o Aotearoa ki ngā tauira katoa i te Tau 10, i ngā tau o mua mai hoki i te Tau 10. Mō ētahi mokopuna tokoiti noa nei he hiahia ako anō ō rātou, ka whakaaetia tahitia pea me te mokopuna, me tōna whānau rānei/hoki, ētahi whāinga o te koke e motuhake ana hei wāhanga mō tētahi mahere tautoko a te mokopuna.
Ko ngā wāhanga o Te Tauākī Marautanga (Te Marautanga o Aotearoa – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0–10) 2025 kua whakaputaina hei tauākī tūāpapa mō ngā kaupapa here marautanga, ko ngā herenga aromatawai. Ka takoto i ērā herenga ngā here mō te taha ki te whakaako, ki te ako, ki te aromatawai hoki e noho ana hei tūāpapa mō te tauākī marautanga ā-motu, ā, ko tāna he ārahi i ngā hōtaka o te whakaako me te ako i a Te Reo Rangatira kia whai hua. Ko ērā atu kōrero ka whakaputaina hei tauākī kaupapa marautanga ā-motu. Ko tā tērā he whakatakoto i ngā āhuatanga e tika ana kia whakaākona ki ngā mokopuna katoa i te roanga o te noho ki te kura, ā, ka whai wāhi ki tērā ngā taumata o te mōhiotanga, o te māramatanga me ngā pūkenga e wawatia ana kia tutuki i roto i a Te Reo Rangatira.
Ka mana Te Tauākī Marautanga (Te Marautanga o Aotearoa – Te Reo Rangatira mō ngā Tau 0–10) 2025 hei te 1 o Hānuere, 2026, hei whakakapi i ngā tauākī o Te Reo Rangatira me Te Reo Māori o tēnei wā, tae atu ki te Tau 10 (te taumata 5 ā-marautanga). Ka mana tonu tērā atu tauākī marautanga ā-motu i puta rā i te tau 2009 mō te wāhanga ako o Te Reo Māori mō ngā Tau 11-13 (ngā taumata 6-8 ā-marautanga). Me kōwhiri ngā kura i ngā tauākī wāhanga ako o Te Reo Rangatira, o Te Reo Māori rānei e hāngai ana ki ngā hiahia o ā rātou mokopuna. Hei tauira, ka kōwhiri pea ngā kura ki te whakamahi i te raupapa whakaako mō ngā Tau 0-10 hei painga mō ngā mokopuna mēnā kāore rātou i te eke ki te taumata 6 ā-marautanga.
Nā runga i te horopaki o te kura, kāore pea ētahi e rite ki te kōkiri i te katoa o te marautanga i te rangi tuatahi o te tau kura 2026. Me tīmata ēnei kura mā te whakawhanake, ka whakatinana ai, i tētahi mahere e wawe ai te kōkiritanga o te katoa o te marautanga i te roanga o te tau 2026.
He rerekē ngā herenga e hiahiatia ana mō ngā kura e whakahaeretia ana e tētahi poari kura tautuhi. Ko te poari kura tautuhi, ko te poari o tētahi o ēnei kura e whai ake nei:
- he kura kaupapa Māori
- he kura motuhake e ahurei ana te āhuatanga ki te hapū, ki te iwi rānei, e noho ana rānei i raro i te maru o Ngā Kura ā-Iwi o Aotearoa
- he kura tāuke ā-kāwanatanga e motuhake ana te āhuatanga ki te hapū, ki te iwi rānei.
Ka mana te tauākī marautanga ā-motu hei te 1 o Hānuere, 2027, mā ngā kura e whakahaeretia ana e tētahi poari kura tautuhi, ā, hei taua rangi hoki mana ai te tauākī kaupapa here marautanga ki te tauākī marautanga ā-motu.
Ko te take o tēnei wā whakawhiti mō ngā poari kura tautuhi, ko te tuku i te āhei ki te Karauna ki te toro atu i ngā rōpū māngai o te hunga e whakarato ana i ngā kaupapa Māori i te ao mātauranga i mua i te whai pānga o ēnei whakataunga ki ō rātou kura.
About this resource
Wāhanga Ako: Te Marautanga o Aotearoa