Skip to main content

Te Wharekura 11

Nā Kāterina Mataira rāua ko Merimeri Penfold ngā kōrero

Ko Meri Penfold rāua ko Riripeti Ranapia ngā etita

A collection of poems about a range of topics including the children of Tane and Māori kai.

Te Wharekura 11

This resource is no longer in print. You may be able to find it in the resource room in your kura.

Ngā pūrākau kei roto i te puka nei: 

  • Pukukai 
  • Whare whakairo 
  • Tīrairaka 
  • Te kōtare 
  • He panga 
  • Hine Heihei 
  • Ngā koroke mahi tio o Ponataura

See the “About this resource” box below to download resources.

Hine Heihei

Nā Kāterina Mataira

He Whakapuaki 

Ko te tauira o ēnei korero ko te pakiwaitara Pākehā mā ngā tamariki nonohi e mohiotia nei ko "Little Red Hen". Ahakoa koia tēnei ko te tauira, ka nui ngā āhuatanga kua whakarerekētia e ahau. Ko taku tūmanako tonu i roto i tēnei korero kia mahia, kia kōrero tonutia, ngā āhuatanga Māori tūturu ake. Koia anō ēnei ko te mea i whakaurua ai e ahau a Tuna, a Karakata me Parera hei hoa mahi, kōrero, totohe hoki mō te heihei nei. 

Nā, i roto i te kōrero a te Pākehā, mea mahi te kānga hei parāoa i te whakamutunga. I te mea he tino kai tonu te kānga wai nā tātou, nā te Māori, ka huna e ahau tenei wāhanga o ngā kōrero. Ko tētahi take anō i peneitia ai e ahau, ko te whakaaro nei, mehemea motuhake āku kōrero o he whakamāori i ngā kōrero Pākehā, he mea noa iho te whakapākehā e te tangata kūare ki tō tātou reo. 

Ka noho nā tētahi heihei me āna pīpī e rima. Ko tōna ingoa ko Hine Heihei. Ko ōna hoa noho tahi ko Parera, ko Karakata me Poaka Kunekune. Nā, i te ata anō o tētahi rā, i a Hine Heihei me āna pīpī e rapu kai ana, ka tūpono ake a ia ki ētahi pata kānga. 

Kātahi a ia ka mea, "Me whakatō e au ngā kākano nei Ko wai rā e haere mai hei hoa whakatō kānga mōku?" 

I te rongonga o Parera mā i a Hine Heihei e pātai ana i tana pātai, nohopuku tonu atu ōna hoa. Ko Parera te mea tuatahi ki te whakahoki i te pātai a Hine Heihei, "'E kore rā e taea e au te haere atu." 

"Kāhore e taea e ahau te haere atu," ko tā Karakata nei kōrero. 

"E kore hoki e taea e au te haere atu," ko te kī a Poaka Kunekune. 

Ka mea a Hine Heihei, "Hei aha. Māku anō me āku pīpī ngā kākano nei e whakatō," me te huringa ki te mahi. 

Kāhore i roa kua puta ake ngā kānga nei i roto i te mātatoru o te taru. Kua raruraru tonu ngā whakaaro o te heihei nei i te kaha o te taru i te tupu. 

Kātahi ka mea, "Ko wai rā e haere mai hei hoa tango taru mōku?" 

Ka kōrero ake a Parera, "E kore e taea e ahau te haere atu." 

Te kī atu a Karakata, "Kāhore e taea e ahau." 

Ka mea atu a Poaka Kunekune, "E kore e taea e ahau." 

Ka mea anō a Hine Heihei, "Hei aha. Māku anō me āku pīpī ngā taru nei e mahi kia pai ai te tupu o taku kānga." 

Ka mahi taru a Hine Heihei me ana pīpī, ā, mutu noa. Pai ana te tupu o ngā kanga rā, ā, pakari noa mō te whawhati. 

Ka puta anō te pātai a Hine Heihei, ka mea, "Ko wai rā e haere mai ki te whawhati i taku kānga?" 

Ka whakarongo anō ngā hoa o Hine Heihei. Ko Parera tonu anō te mea tuatahi ki te whakahoki i te karanga a Hine Heihei, ka mea, "E kore rā e taea e ahau." Pēnā anō ngā kōrero a Karakata rāua ko Poaka Kunekune. 

Tino nui nei te whakamīharo o Hine Heihei ki ōna hoa i te māngere. Kei te mōhio a ia he pai tonu ōna hoa ki te kānga hei kai, anā, ka turi tonu ki te whakamāmā i a ia. 

"Ahakoa, māku anō me āku pīpī te kānga nei e whawhati," ko tāna kī. Nā, ka whatia, ka mutu. Ka kohia ki roto i ngā kete hei mau ki te wai rere i Horomia. Kātahi anō a Hine Heihei ka ui ki ōna hoa e tākotokoto ana i raro i tana kānga, "Ko wai rā e haere mai me ahau ki te kawe i āku kānga hei kānga kōpiro mō ngā rā o te hōtoke?"

Ka titiro tītaha atu ōna hoa ki a ia me te ketekete anō hoki i tana pukumahi. Ka kōrero ake anō a Parera, ka mea, "Moumou ngā kānga nā kia tukuna ki te wai." 

Ka mea mai a Karakata, "Hei aha tēnā kai whakahauhau!" 

Ka kata anō a Poaka Kunekune, ka mea, "Kua tika te kānga nā mō te kai ināianei. Kaua rā e tukuna ki te wai kei riro i te waipuke." 

Ko Hine Heihei tērā e whakarongo ana ki ngā kōrero a ōna hoa me tana mōhio tūturu kei te tino hiakai ōna hoa ki te kānga maroke. "Kei te pai. Kei te haere mai te wā ka tino mate koutou i ahau me aku pīpī." 

Nō konei ka haere a Hine Heihei ki te kawe i ana kānga ki te wai rere e mōhiotia nei ko Horomia, me te waiho iho anō i ana pipī ki te tiaki i te toenga o te kānga. 

Nā, he tino take anō i mauria ai e Hine Heihei ana kānga ki Horomia, nō te mea koia tonu tēnei ko te nohonga o tetahi tuna taniwha rongonui. E hia, e hia ngā punua kararehe e mau ana i te tuna nei, ana heke iho ki te inu. Hei ā kapo atu e ia ngā ihu, ka puritia ki raro o te wai, ā, torongi noa. 

Ka tata atu a Hine Heihei ki te awa rā, i tahuri noa ake tana titiro ki muri, ka kite atu ia i ōna hoa nanakia e titiro whakapapa ana i a ia. Ka menemene ia ki te kata me tana mōhio ake āianei kua mate ōna hoa. Āta tukuna ana e ia ana kānga ki roto i te wai. 

Kāhore anō ana kete kia tatū ka puta te tuna taniwha rā. Ohorere ana te tū a Hine Heihei i te mataku. E rima putu pea tana roa, nā, mangu tonu te tinana mai i te mātenga ki te waero. Ko te taha raro i āhua māwhe. Engari ko te whānui o te tinana rite tonu, ki tana titiro, ki te porohita me te nui o Poaka Kunekune. 

Ka titiro a Hine Heihei i te tuna rā e huri ana i ngā kete kānga. Ka hoki ki tana puta, ka ngaro atu. Kua tae mai te whakaaro āwangawanga nei ki a ia - me pēhea rā ana kānga e taea ake ai i te wai rā a te wā e tika ai mō te kai? Hei aha. Ko te mea nui ināianei kua whai kaitiaki a ia mō ana kānga wai. Nā, ko te toenga o ngā kānga hei kai noa iho māna me ngā pīpī. 

I te taenga o Hine Heihei ki te kāinga, kua ngaro ōna hoa, e noho tonu ana āna pīpī e tiaki ana i te toenga o ā rātou kānga. Ka kī a ia ki ana pīpī, ka mea, "Me haere tātou ināianei ki te kuhu i ēnei o ā tātou kānga ki roto i te puta pī tawhito i te mānuka e tō iho rā." Ka mauria ā rātou kai, ka kuhua. 

I a rātou e heke iho ana, ka rongo rātou i te tangi a Karakata me te ngawī a Poaka Kunekune. Nā, ko ā rāua tangi e ahu mai ana i te takiwā o Horomia. Hore kau i roa kua puta a Karakata e rere ana me te Poaka Kunekune e oma ana. 

Kātahi a Hine Heihei ka karanga atu, "He aha te mate? Kei hea tō kōrua hoa a Parera?" 

Ka tangi atu a Karakata, "Aue, e Hine! Kua pā he aituā ki a tātou. Kua mate a Parera! Kua paremo i te wai i Horomia. Kua mate." 

Ka karanga a Poaka, ka mea, "Aue! Aue! Aue! He aha hoki tēnei mahi ki a Parera, kia paremo i te wai?" 

"He mea tino tauhou tēnā," ko te k a Hine Heihei. "Nōna rā tēnā kāinga, te wai. Hore kau e tika ana i torongi a ia i mate ai. Tēnā  hoki, kōrerotia mai te āhua o tēnei aituā." 

"He mea noa iho. I a mātou e haere ana i te tahataha o Horomia, ka kite iho mātou i ētahi mea ma e takoto ana i roto o te wai. Ruku tonu atu a Parera ki te titiro he aha. Tatū kau atu ana a Parera ki roto o te wai, ka kite atu māua i a Parera anō nei nā e tōia ana. Te ngaronga atu tēnā o tō māua hoa. Kāhore i hoki mai." Koia tēnei ko ngā kōrero a Karakata. 

"Kua mōhio ahau ināianei," ko te kī a Hine Heihei. "I haere koutou ki te tūkino i aku kānga kāhore nei koutou i haere mai ki te whakatō, ki te ngaki, ki te whawhati me te tuku hoki ki te wai. Kia tūpato kōrua ngātahi! Ko te kaitiaki i aku kanga wai he tuna taniwha nāna nei te timo o Parera i hopu nā ka paremo." 

Nō konei, ka rūrū a Karakata rāua ko Poaka Kunekune i ō rāua mātenga, ka whakaaro ki a rāua anō i te kino o tā rātou mahi ki a Hine Heihei me ana pipi, anā ko te hua o ā rātou mahi nanakia ko te paremonga o tō rātou hoa, a Parera. 

About this resource

This resource is no longer in print. You may be able to find it in the resource room in your kura.

Taumata: Taumata 6, Taumata 7, Taumata 8 
Kaupapa: Rārangi Pukapuka 
Kohinga: Te Wharekura 

Materials that come with this resource:
    Reviews
    0